پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١١
برگزيده تحولات ايران و جهان
ارکان فائزه
نشست نيويورك
حركت زيركانه چين: گروه ١ + ٥ در نشست نيويورك به دليل حضور چين در سطح پايين در اين جلسه نتوانستند در رابطه با تحريمهاى گسترده و سختتر عليه ايران به توافق برسند.
پنج عضو دائم شوراى امنيت بعلاوه آلمان روز شنبه ٢٦ دى ماه در سازمان ملل متحد نشستى كه پس از يكبار لغو شدن تشكيل شد نتيجهاى را در مورد پرونده هستهاى ايران در برنداشت. در اين نشست مديران بلندپايه و معاونان وزراى خارجه آلمان، امريكا، بريتانيا، فرانسه، روسيه حضور داشتند اما چين نماينده ويژه خود را به اين نشست نفرستاد و نمايندهاى در سطح پايينتر يعنى نماينده پكن در سازمان ملل را به اين جلسه اعزام كرد.
نشست گروه ١ + ٥ در امريكا بنابر گزارش خبرگزارىهاى غربى به نقل از ايلنا به پيشنهاد طرف چينى برگزار شد چرا كه در آن زمان، ديپلمات بلندپايه چينى كه مسئول مذاكره درباره پرونده هستهاى ايران در چارچوب ٥+١ در امريكا خواهد بود. اين امر باعث شد كه سخنگوى وزارت امورخارجه امريكا، فيليپ كراوسى اعلام كند كه پكن تصميم گرفته است در سطح پايينترى نسبت به بقيه اعضاى گروه در مذاكرات نيويورك حضور يابد. اما مقامات پكن علت عدم حضور مديركل سياسى وزارت امور خارجه چين در اين جلسه را برنامه كارى شلوغ وى دانستند.
نشست نيويورك كه به منظور اعمال تحريمهاى بيشتر و سختتر عليه تهران به دليل اينكه به بسته پيشنهادى غرب پاسخ نداده و آماده كردن يك پيشنويس قطعنامه جديد شوراى امنيت عليه ايران برگزار گرديد، به علت حضور چين در سطح پايين نتوانست به اهداف خود برسد و نماينده چين در اين جلسه هم اعلام كرد كه اين نشست بىنتيجه بوده است در همين حال سخنگوى وزارت امور خارجه ايران تصريح كرد؛ برنامه اجلاس ٥+١ تا زمانى كه يك رويكرد واقعگرايانه نداشته باشد و در جهت احقاق حقوق صلحآميز هستهاى ايران نباشد داراى نتيجه روشن نخواهد بود.
اما واشنگتن اعلام كرد كه اين نشست مفيد بوده است. ويليام برنز، معاون وزير امور خارجه امريكا در پايان نشست نيويورك اظهار داشت جلسه بسيار مفيدى برگزار شد. البته برخى از سايتهاى خبرى به نقل از روزنامه اعتماد رضايت امريكا از اين جلسه را كسب توافقهايى اعلام كردند كه رسانهاى نشده است. در همين رابطه روزنامه نيويورك تايمز مىنويسد كه اين شش كشور به بررسى تحريمهاى بيشتر عليه ايران نزديك مىشوند غرب عزم جدى دارد كه دولت ايران را زير فشار قرار دهد.
اما روسيه هدف از اين حركت چين را اقناع ايران براى بازگشت به ميز مذاكره دانست چين و روسيه كه تاكنون به سه قطعنامه شوراى امنيت عليه ايران راى مثبت دادهاند، اما هنوز خواهان برگشت ايران به ميز مذاكره است. تا تحريمهاى سخت عليه ايران به تصويب نرسد.
اما علت عدم حضور چين در سطح بالا كه از آن مىتوان به يك حركت زيركانه پكن ياد كرد را مىتوان به عدم تمايل پكن به اعمال تحريمهاى سختتر عليه تهران دانست. از آنجائيكه پكن و تهران داراى روابط تجارى و استراتژيكى مىباشند، لذا اين كشور لازم ديده است كه براى ايران زمان بخرد. در حالى كه اين حركت مىتواند يك راه حل موقتى باشد و غرب هنوز خواهان ادامه تحريمهاى شديدتر عليه تهران مىباشد. تهران و پكن داراى روابط تجارى گستردهاى مىباشند. ايران بازار خوبى براى محصولات چينى است و چين هم پانزده درصد نفت و گاز مورد نياز خود را از ايران دريافت مىكند. اين روابط تجارى گسترده ميان ايران و چين باعث شده كه پكن با اعمال تحريمهاى سختتر عليه تهران موافق نباشد. اين دو كشور در سال ٢٠٠٩ ميلادى نزديك به ٢٧ ميليارد دلار در بخش صدور كالا از چين و صدور انرژى از ايران به چين معاملات تجارى و اقتصادى با يكديگر داشتهاند.
برخى از تحليلگران به نقل از سايت خبر آن لاين معتدند با توجه به اهميت بخش نفت و گاز ايران براى چين مىتوان دلايل ساز مخالف پكن با تحريمهاى سختتر عليه ايران را درك كرده از يك سو مخالف با تحريمهاى بيشتر عليه تهران، زمينه توسعه سرمايهگذارى پكن در ايران فراهم مىكند كه اين مسأله خود موجب تضمين تامين نيازهاى انرژى از جانب ايران مىشود. از سوى ديگر چين در سايه مخالفت با تحريمها مىتواند امتيازهاى مالى، سياسى و تجارى را از امريكا كسب كند. اين در حالى است كه چين قرار است رياست ماه فوريه شوراى امنيت را بر عهده بگيرد. پكن اعلام كرده است كه برنامه گفتوگو در رابطه با پرونده هستهاى ايران را ندارد.
اما شايد دليل ديگر عدم حضور مقام بلندپايه چين در نشست نيويورك را در خصوص فروش تسليحات امريكا به تايوان عليرغم هشدارهاى پكن دانست. چين درصدد اقدام تلافىجويانه برآمده و اعلام كرده است كه براى حل مناقشه ايران و غرب از طريق راههاى ديپلماتيك هنوز زمان كافى وجود دارد، لذا بايد صبر بيشترى در اين زمينه كرد. البته لازم به يادآورى است كه پكن هميشه مخالف دستيابى تهران به تسليحات هستهاى بوده است.
به اين ترتيب به نظر مىرسد كه عليرغم اينكه چين به همراه اعضاى ديگر شوراى امنيت سه قطعنامه شوراى امنيت عليه ايران را به تصويب رسانده اما هنوز با توجه به منافع ملى خود قصد ندارد تحريمها عليه ايران را شدت ببخشد. چين همراه با روسيه خواهان ضعيف بودن تحريمها عليه تهران هستند اما ديگر اعضاى گروه ٥+١ خواهان اعمال تحريمهاى بيشتر و سخت عليه ايران شدهاند به ويژه امريكا بايد گفت كه مخالفت چين نمىتواند تحريمها را بصورت دائم به تأخير بياندازد. چون اروپا و امريكا به علت عدم پاسخ ايران به پيشنهاد آژانس بينالمللى انرژى خواهان اعمال فشارهاى بيشتر بر دولت ايران هستند.
تجربهاى از دموكراسى در افغانستان
مقاومت پارلمان در برابر حامد كرزاى: پس از آنكه ١٧ وزير پيشنهادى حامدكرزاى، رئيس جمهور افغانستان نتوانستند از پارلمان اين كشور رأى اعتماد بگيرند ولى يك هفته بعد، نامزدهايى را براى وزارتخانههاى بدون وزير به پارلمان معرفى كرد، كه تنها هفت تن از آنها توانستند از مجلس رأى اعتماد بگيرند.
حامد كرزاى روز ١٢ دى ماه ٢٤ وزير پيشنهادى خود را به پارلمان ولسى جرگه معرفى گرد اين وزراى پيشنهادى در طى دو هفته برنامههاى خود را براى نمايندگان پارلمان تشريح كرد. اما در جلسه رأى اعتماد مجلس به وزراء تنها ٧ وزير دفاع، كشاورزى، معارف (آموزش و پرورش)، فرهنگ، بازرگانى، كشور و دارائى توانستند رأى لازم را براى وزارت بدست بياورند. ١١ وزير معرفى شده توسط رئيس جمهوريه پارلمان از اعضاى كابينه پيشين بودند و اكثر چهرههايى كه رأى نياوردند چهرههاى جديدى بودند كه قبلاً در كابينه كرزاى حضور نداشتند.
پس از انتخابات پروسه و صداى رياست جمهورى در افغانستان و بعد از آن بحث تقلب در انتخابات و بكارگيرى يكى از نامزدهاى عبدالله عبدالله از شركت در دور دوم انتخابات، حامد كرزاى براى بار دوم به رياست جمهورى نائل آمد. اين امر باعث شد كه برخى از تحليلگران سياسى از ناقص بودن روند دموكراسى در اين كشور خبر دهند. پس از اين پيروزى كرزاى وزراى كابينهاش را به پارلمان افغانستان معرفى كرد اما مجلس در برابر خواست رئيس جمهور مقاومت كرد و تنها به يك سوم از آنان رأى اعتماد داد.
عدم رأى اعتماد نمايندگان مجلس به ١٧ وزير پيشنهادى كرزاى با واكنشهايى در داخل و خارج از افغانستان روبرو شد. وحيد عمر، سخنگوى رئيس جمهور گفت؛ كه اين نتيجه براى رئيس جمهور دور از انتظار بود اما به دليل احترام به قانون، وى به تصميم مجلس احترام مىگذارد. عمر اين اقدام مجلس را نشان دهنده زيبايىهاى دموكراسى دانست. كاى آيدن، نماينده ويژه سازمان ملل متحد در امور افغانستان اقدام غيرمنتظره مجلس اين كشور را در ندادن رأى اعتماد به بيش از دو سوم اعضاى پيشنهادى كابينه كرزاى را يك »شكست سياسى« خواند.
مجلس افغانستان گرچه در جريان رأى اعتماد به وزراء با بحران وزراء در تابعيتى روبرو شد اما اين جلسه برگزار گرديد و رأىگيرى صورت گرفت. وزراى دو تابعيتى وزراء هستند كه علاه بر تابعيت افغانستان داراى تابعيت امريكا اروپا مىباشند. اين مسأله باعث شد كه اكثريت نمايندگان پارلمان تصويب كنند كه به اين وزراء كه به نظر آنان بيشتر به منافع كشورهايى كه تابعيت آنها را گرفتهاند پاىبند هستند نه به منافع مردم افغانستان، رأى ندهند. اين نمايندگان معتقد بودند كه بايد به افرادى متخصص و متعهد به كشور رأى داد. به نظر مىرسد علت اصلى اين مخالفتها به لابىگرى حاميان عبدالله عبدالله در مجلس باز مىگردد. سايت خبر آن لاين مىنويسد يونس قانونى، رئيس جمهور افغانستان از طيف حاميان دكتر عبدالله عبدالله و هر دو در يك حزب (جبهه ملى) مىباشند. اينها از بهانه و نكات منفى استفاده كردند كه در اعضاى پيشنهادى كرزاى مصداق داشت يعنى تابعيت دوگانه برخى از وزراء پيشنهادى به پارلمان.
اما برخى از وزرائى كه نتوانستند رأى بياورند كسانى بودند كه در رقابتهاى انتخاباتى به نفع حامد كرزاى مشاركت كرده بودند و معرفى آنها براى پست وزارت به مجلس پاداشى از سوى رئيس جمهور در ازاى خدمتى بود كه آنان براى انتخابات رياست جمهورى براى كرزاى كرده بودند. مانند وزرائى كه مؤتلفين انتخاباتى كرزاى يعنى ژنرال مارشال فهيم، صبغت الله مجددى، كريم خليلى، محمد محقق، پير سيد احمد گيلانى، ژنرال دوستم، رسول سياف و... پيشنهاد كرده بودند. به نظر مىرسد اين امر در آينده منجر به تنش ميان مؤتلفين و حامد كرزاى شود. برخى از تحليلگران مسائل افغانستان به نقل از سايت روزنامه خاوران افغانستان معتقد هستند اين امر منجر به بحران ميان مؤتلفين و كرزاى در آينده خواهد شد و ممكن است پيامدهاى سياسى خوبى براى رئيس جمهور نداشته باشد. اين تحليلگران معتقدند اين وزراء تحت فشار غرب نتوانستند رأى اعتماد از مجلس بگيرند. البته كرزاى هم تمايلى به حضور آنان در كابينه نداشت. به همين دليل بعد از جلسه رأى اعتماد اين موضوع را پىگيرى نكرده است.
اما وزرائى كه توانستند از مجلس رأى اعتماد بگيرند وزرائى بودند كه از نظر كرزاى داراى اهميت بودند اين وزراء مورد اعتماد رئيس جمهور و با حمايت غرب به اين مقام رسيدند.
هماهنگى نمايندگان ولسى جرگه در رأى به وزراء امرى بىسابقه در حكومت كرزاى تلقى مىشود. به اين دليل كه كرزاى در پارلمان اين كشور نفوذ زيادى دارد و هربار توانسته نظر نمايندگان را به خود جلب كند. حتى در بحرانهاى بوجود آمده در افغانستان گرچه روابط كرزاى و مجلس نمايندگان در چند سال حكومت وى دچار فراز و نشيبهايى بوده اما پارلمان هميشه در طول اين سالها يك دست عمل كرده است. سايت روزنامه خاوران مىنويسد رئيس جمهور همواره از اختلافات فكرى، سازمانى و گرايشات قومى داخلى پارلمان حد اعظم استفاده را نموده و در بسيارى موارد با مهارت خاص اكثريت وزراى مورد نظرشان را به ويژه براى نخستين وزراى كابينهاش از پارلمان رأى اعتماد بگيرد. اما اين بار برعكس شد. اين عدم هماهنگى ميان پارلمان و رئيس جمهور و رأى نياوردن اكثريت وزراى پيشنهادى باعث شد كه برخى از شكست كرزاى صحبت كنند. اما برخى ديگر معتقدند وزرايى كه رأى اعتماد از مجلس گرفتند وزراى مورد نظر و اعتماد رئيس جمهور بودند و از پيروزى او سخن مىرانند.
يك هفته بعد از رد صلاحيت وزراء پيشنهادى، كرزاى ١٧ وزير ديگر را به پارلمان معرفى كرد اما تنها ٧ وزير توانستند از مجلس رأى اعتماد بگيرند. يعنى وزراى خارجه، دادگسترى، حج و اوقاف، اقتصاد، توسعه روستايى، كار و امور اجتماعى و مبارزه با مواد مخدر، حامد كرزاى با داشتن وزراى خارجه، دفاع و كشور اكنون براحتى مىتواند در كنفرانس لندن شركت نمايد. به اين دليل كه مهمترين موضوع مورد بررسى در كنفرانس لندن بحث امنيت است و كرزاى با داشتن وزير دفاع، خارجه و كشور و نيز رئيس عمومى امنيت ملى مىتواند تعهدات مورد درخواست آنان را به عهده بگيرد و خواست خود كه مهمترين آنان بيرون كشيدن اسامى رهبران طالبان از ليست سياه و شركت آنان در حكومت است را از اعضاى كنفرانس بگيرد.
به اين ترتيب يكدست نمودن پارلمان در رأى اعتماد به وزراء پيشنهادى رئيس جمهور و مقاومت اين نهاد در برابر كرزاى نشانه ديگر از تجربه دموكراسى در افغانستان است. پارلمانى كه در برابر رئيس جمهور ايستاد و به عملكرد قانونى خود وفادار ماند. در همين رابطه سايت خبرگزارى صداى افغان (آوا) مىنويسد؛ پارلمان افغانستان در حركت به سمت دموكراسى بارد بيشتر وزراى پيشنهادى حامد كرزاى گامهايى را به سوى بلوغ سياسى طى كرده است افغانستان كه سالهاى طولانى جنگ، فقر و فساد را تجربه كرده امروزه با داشتن تك پارلمانى متعهد توانسته در مسير دموكراسى گام بردارد.